𝙍𝙚𝙯𝙮𝙜𝙣𝙖𝙘𝙟𝙖 𝙍𝙮𝙠𝙤𝙬𝙨𝙠𝙞𝙚𝙜𝙤 𝙯 𝙪𝙙𝙯𝙞𝙖ł𝙪 𝙬 𝙉𝙋𝙇
📣Stało się. Prof. Kazimierz Rykowski złożył rezygnację z dalszego uczestnictwa w pracach nad Narodowym Programem Leśnym🔥
➡️Rezygnacja Profesora o rezygnacji z dalszego udziału w powołanym przez MKiŚ „Zespole do spraw Rozwoju Leśnictwa” kierowanym przez wicedyrektora Departamentu Leśnictwa Radomira Dyjaka ma istotne znaczenie symboliczne. Pokazuje czym Program się stał pod nadzorem obecnej ekipy rządzącej z punktu widzenia jego twórcy, któremu – jak wielu innym ludziom w tym kraju – zależało na reformie polskiego leśnictwa🌲🪓
📖Decyzja wybitnego naukowca i leśnika stawia w nowym świetle politykę leśną obecnego rządu. Rykowski jest autorem Narodowego Programu Leśnego i koordynatorem prac w latach 2012-2016, w których wzięło udział niemal dwustu ekspertów z różnych dziedzin, z 45 instytucji i organizacji związanych leśnictwem, przemysłem drzewnym, ochroną przyrody, samorządami, edukacją, kulturą, sztuką, związkami wyznaniowymi. Dorobek ośmiu paneli został ujęty w formie niemal trzystu rekomendacji opublikowanych przez Instytut Badawczy Leśnictwa. Podsumowanie źródłowej koncepcji NPL: patrz link👇 Potem Program został brutalnie przerwany za rządów Zjednoczonej Prawicy, a w październiku 2025 – wznowiony przez obecną ekipę w Ministerstwie Klimatu i Środowiska.
🧑✈️Niestety NPL zmierza teraz w odwrotnym kierunku. Nowa edycja od początku budziła wątpliwości pod względem sposobu organizacji prac, doboru partnerów i przede wszystkim celów: zachodziło podejrzenie, że celem tym jest zabezpieczenie interesów Lasów Państwowych i branży drzewiarskiej - w tej sprawie patrz protest Rykowskiego z października 2025, link w komentarzu👇
Potwierdził to opublikowany niedawno projekt NPL, który ma teraz podlegać konsultacjom w celu przygotowania do końca września 2026 długofalowej wieloletniej strategii leśnej...
Ministerstwo nie nagłaśnia nowej edycji Programu. Nieliczne organizacje społeczne dopuszczone do prac spoza „kompleksu leśno-drzewnego” alarmują, że polegają one na przysłowiowym przepychaniu kolanem rozwiązań korzystnych dla jego interesów.
👨🏫Ekspert motywuje swoją decyzję:
🟥trudnościami w konstruktywnej pracy w ramach podgrupy, w której uczestniczył
🟥przewidywaną stagnacją i utrwaleniem status quo w obliczu bezustannych protestów społecznych i istotnych wyzwań odmiennych niż bezpieczeństwo finansowe Lasów Państwowych, takich jak przemiany cywilizacyjne i zmiany klimatu
🟥 fałszywymi przesłankami wyjściowymi obecnej edycji Programu, w tym zwłaszcza brakiem poważnego naukowego uzasadnienia modelu leśnictwa, który Program na utrwalać na wiele lat w Polsce. Model ten eufemistycznie zwany jest „trwale zrównoważoną wielofunkcyjną gospodarką leśną”, która nie jest ani zrównoważona, ani zwłaszcza wielofunkcyjna. Sprowadza się do mechanicznego stosowania wszędzie anachronicznych zasad gospodarki drzewostanowej/ surowcowej z początku XVIII wieku – podjętej przez PGL LP w wieku XX i wzbogacanej jedynie kosmetycznymi ulepszeniami o celach czysto hodowlanych
🟥wątpliwościami organizacyjnymi i niejasnym trybem procedowania w ramach podgrup (giną nawet protokoły z prac)
„Życzę Zespołowi takiego Narodowego Programu Leśnego, który potrzebny jest polskim lasom, a nie tylko Lasom Państwowym”, podsumowuje Rykowski.
Pełna treść oświadczenia poniżej:
𝙍𝙚𝙯𝙮𝙜𝙣𝙖𝙘𝙟𝙖
Z uwagi na trudności konstruktywnego uczestnictwa w Zespole ds. Rozwoju Leśnictwa uprzejmie proszę o przyjęcie mojej rezygnacji z udziału w dalszych pracach.
Z wyrazami szacunku
Prof. dr hab. Kazimierz Rykowski, leśnik
Motywy (ważniejsze)
-
Dążenie do konsensusu w sprawach zarządzania materią tak złożoną jak las i gospodarka leśna jest fałszywą przesłanką prowadzonych prac. Wynika to z perspektywy teorii złożoności (W. Rossa Ashby: only variety can absorb variety), przywoływanej przeze mnie wielokrotnie w dyskusji i opiniach. Na fałszywych przesłankach budowane są na ogół fałszywe wnioski.
-
Fałszywym wnioskiem jest istnienie modelu „trwale zrównoważonej, wielofunkcyjnej gospodarki leśnej”, wokół której istnieje (rzekomo?) społeczny konsensus. Projekt postanawia kontynuować ten model, jakkolwiek w trakcie dyskusji zgłaszano odrębne zdania. Konflikty i kontestacje, społeczna krytyka gospodarki leśnej oraz wyroki sądów świadczą o czymś przeciwnym. Taki model nie istnieje, nie został w żadnym ważnym dokumencie gospodarki leśnej opisany, skodyfikowany i wprowadzony do praktyki. Taki model jeśli jest, to przyniósł lokalne konflikty społeczne, rozprawy w sądach europejskich i obniżył wysoki status społeczny zawodu leśnika. To przecież z powodu braku akceptacji praktykowanej gospodarki podjęto w 2012 pierwsze prace nad NPL, zainicjowano ONoL i prace podjęto powtórnie.
-
Prace dążące do konsensusu w programowaniu rozwoju nie prowadzą do rozwoju, wręcz przeciwnie - wprowadzają stagnację i utrwalają status quo. Nie mają zdolności adaptacyjnych.
-
Wszystkie lasy własności skarbu państwa, poddane jednolitym dokumentom gospodarczym, niezależnie od ich lokalizacji,: jednej instrukcji UL, tym samym zasadom HL i jednej instrukcji OL, nie wykorzystują optymalnie swoich potencjałów rozwojowych. Jeśli nawet mają marginesy „swobody” – to nie ma obowiązku korzystania z marginesów.
-
Elastyczne reformowanie w przeszłości: przesunięcie priorytetu celów w ustawie o lasach (produkcja drewna na ostatnim miejscu, chociaż 4 pierwsze spełniają się samoistnie), Zarządzenia 11 i 11a, Plan Ochrony Przyrody w nadleśnictwie, LKP, mała retencja, re-introdukcje, moratoria, itd., nie przyniosło istotnej poprawy.
-
Projekt w dalszym ciągu nie odróżnia „drzewostanu” od „lasu”, a teoria „wody kilowej” trzyma się mocno*.
-
Pierwotnym celem budowania NPL było mitygowanie konfliktów przyrodniczych, społecznych i gospodarczych wokół lasów. Prace skręciły na troskę o finanse LP.
-
Upaństwowieniu lasów w Polsce nie towarzyszyło uspołecznienie zarządzania. Projekt nie rozwiązuje tej sprawy.
-
W pełni podzielam wątpliwości organizacyjne oraz niejasny tryb procedowania wyrażony w liście Członków Zespołu IV (z 2 lipca) oraz brak satysfakcjonujących wyjaśnień. Takie same wątpliwości dotyczą, moim zdaniem, Zespołu II. We wstępnym projekcie nie znalazłem materiałów przesłanych 02.2026 pt. Streszczenie najważniejszych wyzwań – Kluczowe wyzwania.
Nie uzyskując odpowiedzi, zaczynam się powtarzać. Dlatego proszę o zaakceptowanie rezygnacji. Nie chcę zabierać czasu swoimi wątpliwościami. Przygotowany projekt reprezentuje metodę, mówiącą o tym, że przyszłość jest rozwinięciem teraźniejszości. A to jest kolejny fałsz. Życzę Zespołowi takiego Narodowego Programu Leśnego, który potrzebny jest polskim lasom, a nie tylko Lasom Państwowym.
P.S. Są w Projekcie akcenty optymistyczne: w całym dokumencie nie pojawia się słowo „selekcja”(!), nie pojawia się słowo „zwalczanie” (!), nie pojawia się sztandarowa „półnaturalna hodowla”.
Chociaż, należałoby zapytać: dlaczego?
22.07.2026
* Teoria wody kilowej - pseudonaukowa koncepcja kultywowana w najbardziej konserwatywnych środowiskach Lasów Państwowych zgodnie z którą dbałość o produkcyjne jakości drzewostanów mają automatycznie zapewniać ochronę ekosystemów leśnych - na wzór kilwatera, który płynący statek dodatkowo wytwarza w wyniku poruszania się. W ten sposób realizacja gospodarczej funkcji lasów z Ustawy miałaby automatycznie zapewniać realizację funkcji przyrodniczej i społecznej
Kazimierz Rykowski (ur. 1942) – polski leśnik, pracownik naukowy, profesor doktor habilitowany, publicysta. Specjalizował się w fitopatologii leśnej oraz w zagadnieniach związanych z ochroną środowiska i ekologią lasu, różnorodnością biologiczną, ochroną przyrody, problematyką wpływu zmian klimatycznych na lasy, oraz naturalnymi zakłóceniami rozwoju lasów. Zajmuje się problematyką trwałości i równowagi w zagospodarowaniu ekosystemów leśnych, w tym kryteriami i wskaźnikami zrównoważonego rozwoju i trwałego zagospodarowania, oraz polityką leśną.
Od 1966 pracownik Instytutu Badawczego Leśnictwa. W latach 1986–1990 był kierownikiem Zakładu Fitopatologii Leśnej, a w latach 1992–2008 kierownikiem Zakładu Ekologii Lasu i Łowiectwa. W latach 1991–1998 był zastępcą dyrektora Instytutu do spraw naukowych. Był przewodniczącym Europejskiej Komisji Leśnictwa FAO (1992-1994) oraz członkiem Światowej Komisji Leśnictwa i Trwałego Rozwoju ONZ (WCFSD). Jest członkiem Szwedzkiej Królewskiej Akademii Rolnictwa i Leśnictwa. W latach 1993–1997 był wiceprzewodniczącym Rady Naukowej Europejskiego Instytutu Leśnego w Joensuu w Finlandii (1993-1997).
Ekspert w sekretariacie Konwencji o Różnorodności Biologicznej (AHTEG CBD), oraz Grupy Ekspertów ARBOR. Autor ponad 200 publikacji naukowych, artykułów, rozpraw oraz książek. Był autorem, koordynatorem i realizatorem wielu programów badawczych („Szast”, „Tuszyma”, w latach 1990–2003 był krajowym koordynatorem procesu paneuropejskiego ochrony lasów (MCPFE). Członek Głównego Komitetu Koordynacyjnego Ministerialnych Konferencji na temat Ochrony Lasów w Europie (MCPFE) oraz kierownik Zespołu Sterującego V Konferencją MCPFE „Warszawską” (2007). Współautor patentu na biologiczną metodę ochrony lasu (PgIBL).
Jest organizatorem i koordynatorem prac nad Narodowym Programem Leśnym.
@obserwujący
Zdjęcie: Ogólnopolska Narada o Lasach, Chęciny listopad 2024: minister Mikołaj Dorożała (pierwszy od prawej), prof. Kazimierz Rykowski (piąty od prawej) #Lasy #LasyPaństwowe #LasyDoZmiany #Przyroda #ZmianyKlimatu
